Słownictwo polskich raperów 2026

Telefon razem z dzwonieniem pada dziś w polskim rapie prawie cztery razy częściej niż w latach 90. Najszybciej rośnie samo dzwonienie: „dzwoni”, „dzwonię”, „zadzwoń”. Wzrost przychodzi między 2010 a 2016 rokiem, potem się wypłaszcza. Sam „telefon” pada dziś ponad dwa razy rzadziej niż auto.

Ciekawsze jest to, co się z nim robi. Do 2009 roku obok telefonu stoją „odbieram” i „halo”. Od 2015: „wyciszam”, „wyłączam”, „tryb”.

Do 2015 roku na jedno „my” przypadały mniej więcej trzy „ja”. Potem prawie pięć. Samo słowo „ja” się nie zmienia. Rośnie „mnie” i „mi”.

Pierwsze liczenie podsunęło mi ładną tezę: kiedyś hajs stał w tekstach obok portfela i zarabiania, a dziś obok sławy, fur i basenu. Policzyłem to porządniej i teza upada.

O pieniądzach rapuje się od 2015 roku o jedną piątą częściej. Ale obok nich stoją te same rzeczy co wcześniej. Zarabiania jest nawet trochę więcej, wydawanie i rodzina stoją w miejscu, bieda prawie się nie zmienia. Luksusu obok pieniędzy przybyło, tylko że przybyło go w całym rapie, nie tylko tam.

„Hajs” zostaje na czele słów o pieniądzach. „Cash” pojawia się częściej, a ponad co czwarty „cash” po 2015 roku to jeden raper: Sentino.

W latach 90. trzy czwarte miejsc w tekstach to Polska. Dziś mniej niż połowa, a zagranicy jest mniej więcej dwa razy więcej niż wtedy. Warszawa się trzyma. Poznań pada dziś prawie dziesięć razy rzadziej niż na początku lat 2000. (0,25 wobec 2,46 na 10 000 słów). Śląsk zawsze pojawiał się rzadko, a jego skok z lat 2005–14 to głównie Trzeci Wymiar i Miuosh. Uczciwie: trzecie i czwarte miejsce lat 90. to zasługa pojedynczych wykonawców. Kielce to prawie w całości Liroy, w większości sam „Scyzoryk”, a Moskwa to jedna piosenka, „Łysy jedzie do Moskwy” Kazika na Żywo.

„Rap” wchodzi do 25 najczęstszych słów w 2001 roku, szczyt ma w 2008, a po 2016 wypada. „Rym”, „mikrofon” i „joł” to słowa, które najbardziej wyróżniają tamte lata.

„Kurwa” to najczęstsze słowo połowy lat 90. Uczciwie: w dwóch trzecich to zasługa jednego zespołu, Nagłego Ataku Spawacza. Potem znika z 25 najczęstszych słów na prawie dziesięć lat i wraca po 2011. Na wykresie niżej porównuję tylko jedenaście tematów, dlatego tam stoi wysoko cały czas. Nie, przeklinanie to nie wymysł nowej szkoły.

Na mapie słownictwa najbogatsi wyglądają raperzy z lat 90. i 2000. Mediana MTLD dla tych, którzy debiutowali przed 2010 rokiem, to około 117. Dla debiutów z lat 2010. to 97, dla tych od 2020 roku 91.

Zanim ktoś ogłosi, że rap głupieje, dwa zastrzeżenia. Pierwsze: lata 90. na mapie to ci, których pamiętamy, a pamiętamy najlepszych. Z dzisiejszych jeszcze nikt nie odsiał przeciętnych. Drugie: debiutanci od 2020 roku piszą najwyżej od sześciu lat. Ponad 10 000 słów ma sześciu z 26, kolejnych pięciu jest tuż pod kreską. Na równych próbkach po 5000 słów od każdego spadek zostaje: 119 wobec 84.

Na pewno zmienił się rejestr. Mniej rapu o rapie, więcej „mordo”, przekleństw i pierwszej osoby. Taki język potrzebuje mniej słów.